web analytics
Bos Ayna Ceviri 3 Haziran 2018
Ven Ledi Sayadaw Vipassana Dhamma

İlk Yıllar

Saygıdeğer Ledi Sayadaw(1), 1846’da, kuzey Burma’nın Shwebo bölgesinde (şu anda Monywa bölgesi) Sailing-pyin köyü Dipeyin’de doğdu. Çocukluk adı Maung Tet Khaung’du. Maung, erkek çocuklar ve genç erkekler için kullanılan ve üstat anlamına gelen bir ünvandır. Tet tırmanmak,  Khaung ise çatı ya da zirve anlamına gelir. Genç Maung Tet Khaung’ın yaşamı da isminin kendisine gayet uygun olduğunu gösterecektir.

Yaşadığı köyde keşişlerin (bhikkhu) çocuklara Burma dilinde okumayı ve yazmayı öğrettiği ve aynı zamanda Pali metinlerinin okunduğu geleneksel manastır okuluna katılmıştı. Her yerde bulunan bu manastır okulları sayesinde, Burma geleneksel olarak çok yüksek bir okuryazarlık oranını korumuştur.

ven-ledi-sayadaw Vipassana

Araştırma Çalışması

Sekiz yaşındayken, ilk öğretmeni U Nanda-dhaja Sayadaw ile çalışmaya başladı. On beş yaşındayken hocasının gözetiminde bir samanera (keşiş adayı-çırak) olarak görevlendirdi ve Nana-dhaja (bilgi bayrağı) adını aldı. Manastır eğitimi Pali dilbilgisini ve Pali kutsal metinlerini içeriyordu. Özellikle Abhidhamma(2) geleneğine rehberlik eden bir yorum olan Abhidhammattha -sangaha üzerinde uzmanlaşmıştı

Hayatının ilerleyen zamanlarında, Abhidhammattha-sangaha hakkında biraz tartışmalı bir yorum yazdı. Tartışmaların sebebi, Paramatttha-dipani (Nihai Gerçeğin Elkitabı) adı verilen yorumununda, eski metinde gördüğü bazı yanlışları düzeltmiş olmasıydı. Ancak nihayetinde keşişler tarafından kabul edildi ve çalışmaları standart bir referans oldu.

On dokuzuncu yüzyılın ortalarında bir samanera olarak geçirdiği günlerde, modern aydınlatmadan önce, gün boyunca yazılı metinleri rutin olarak inceler ve karanlıktan sonra hafızadan okuyarak çalışan diğer keşiş ve çıraklara katılırdı. Bu şekilde çalışarak, Abhidhamma metinlerine hakim hale gelmişti.

Cübbeyi Terk Ediş 

18 yaşındayken, Samanera Nana-dhaja cübbeyi terk etti ve normal hayatına geri döndü. Eğitiminden memnun kalmamıştı;  Tipitaka(3) ile fazlasıyla sınırlı olduğunu hissediyordu.  Yaklaşık altı ay sonra önce ilk öğretmeni ve ardından tanınmış bir başka öğretmen olan  Myinhtin Sayadaw onu yeniden manastır hayatına dönmesi için ikna etmeye çalıştılar; ama reddetti.

Myinhtin Sayadaw en azından eğitimine devam etmesi gerektiğini söylemişti.

“Hinduların eski kutsal yazıları Veda’ları öğrenmek ister misiniz?” diye sordu Myinhtin Sayadaw.
“Evet saygıdeğer efendim” diye cevap verdi Maung Tet Khaung.
“Güzel, öyleyse bir samanera olmalısın” dedi Sayadaw
“Yoksa Yeu köyünün üstadı Sayadaw U Gandhama seni öğrencisi olarak kabul etmez.”

Genç Maung Tet Khaung, çok parlak ve öğrenmeye istekliydi, bu yüzden bu öneriyi kabul etti.

Bu şekilde çıraklık hayatına geri döndü, bir daha asla cübbesini terk etmedi. Daha sonra, öğrencilerinden birine şöyle söylemişti;

“Başta Veda’ların bilgisiyle insanlara kaderlerini anlatarak hayatımı kazanmayı umuyordum. Fakat yine de bir samanera haline geldiğim için şanslıydım. Öğretmenlerim çok bilgeydi, sınırsız sevgileri ve merhametleriyle beni kurtardılar.”

Bir Keşiş Olmak

Gandhama Sayadaw’ın gözetimindeki parlak Samanera Nana-dhaja, sekiz ay içinde Vedalar’a hakim oldu ve Tipitaka ile ilgili çalışmalarını sürdürdü. 20 Nisan 1866’da 20 yaşına geldiğinde, eski öğretmeni U Nanda-dhaja Sayadaw’ın yönetiminde keşişliğe yükseltildi.

1867’de, Muson yağmurları sırasında yapılan inzivadan hemen önce, Bhikkhu Nana-dhaja, Mandalay’daki çalışmalarına devam etmek için üstadını ve büyüdüğü Monywa bölgesini terk etti. O zamanlar, 1853-1878 yılları arasında hüküm süren Kral Min Don Min döneminde, Mandalay, Burma’nın kraliyet başkenti ve ülkenin en önemli öğrenim merkeziydi. Bhikkhu Nana-dhaja burada önde gelen bir çok Sayadaw ile çalıştı ve akademisyenlerin çalışmalarını öğrendi. Maha-Jotikarama Manastırında ikamet ediyordu ve önceliği “Visuddhimagga Arınma Yolu” adlı metnin çevirisini yapmasıyla Burma’da ünlü olan Ven. San-Kyaung Sayadaw ile çalışmaktı.

Beşinci Konseyde Rolü

Mandalay’da öğrenci olduğu dönemde, King Min Don Min Beşinci Konseye sponsorluk yapmış ve bir çok rahibi  uzaklardan  Tipitika’yı arındırmak ve ezberlemek  için çağırmıştı. Konsey, 1871 yılında Mandalay’da yapıldı ve tasdik edilen metinler, bugünkü 729 mermer levhaya oyuldu. Her bir levha, Mandalay Tepesi’nin eteklerindeki altın Kuthodaw Pagoda’yı çevreleyen küçük pagodaların altına yerleştirildi. Bu konseyde Bhikkhu Nana-dhaja, Abhidhamma metinlerinin düzenlenmesine ve tercüme edilmesine yardımcı oldu.

Bu süre zarfında Ven. San-Kyaung Sayadaw 2000 öğrenci için 20 sorudan oluşan bir sınav hazırladı. Bhikkhu Nana-dhaja tüm soruları tatmin edici bir şekilde cevaplayabilen tek kişiydi. Bu cevaplar daha sonra 1880 yılında, Pali ve Burma dillerinde, Ven. San-Kyaung Sayadaw tarafından yazılan pek çok kitabın ilki olarak Parami-dipani (El Kitabı) başlığı altında yayınlandı.

Bir rahip olarak geçen sekiz seneden ve Ven. San-Kyaung Sayadaw’ın tüm sınavlarını geçtikten sonra Nana-dhaja, eğitim gördüğü Maha-Jotikarama Manastırı’nda, Pali diline giriş öğretmeni oldu.

Vipassana Meditasyonu’na Giriş

Ven Ledi Sayadaw Vipassana Buda Dhamma

Sekiz yıl boyunca orada kaldı;  öğretmenliğe ve kendi  çalışmalarına devam etti.  1882’de Monywa’ya taşındığında 36 yaşındaydı. O zamanlar Monywa, Chindwin Nehri’nin doğu kıyısında küçük bir ilçe merkeziydi ve  sadece seçilmiş bölümlerinin değil, tüm Tipitika içeriğinin öğretilmesiyle ün kazanmıştı.

Monywa’da rahip ve çıraklarına Pali’yi öğretmek için günü şehir içinde geçiriyor, fakat akşam saatlerinde Chindwin Nehri’nin batı kıyısında  Lak-pan-Taung Dağı eteklerindeki küçük bir manastıra dönüyor ve meditasyon yapıyordu. Herhangi bir kesin bilgiye sahip olmamakla birlikte, bu dönemde  geleneksel Burma yöntemiyle, solunuma(anapana) ve duyumlara(vedana) odaklanarak Vipassana çalışmaya başladığı tahmin ediliyor.

Ledi Ormanında İnziva ve Ledi Sayadaw Adı

İngilizler 1885’te üst Burma’yı fethetti ve 1878-1885 arasında hüküm süren son kral Thibaw’ı sürgüne gönderdiler. Gelecek yıl 1886’da, Ven.Nana-dhaja, Monywa’nın kuzeyindeki Ledi Ormanı’nda invivaya çekildi. Bir süre sonra, öğretmesini isteyen birçok rahip  ona katılmak üzere ormana gelmeye başladı. Rahipleri barındırabilmesi için bir manastır inşa edildi ve Ledi-tawya Manastırı olarak adlandırıldı. Bu manastırda en iyi bilinen adını aldı: Ledi Sayadaw. Monywa’nın bugün olduğu gibi büyük bir kasabaya dönüşmesinin ana nedenlerinden birisinin, çok fazla kişinin ilgi gösterdiği bu manastır olduğu söylenir. Ledi Sayadaw, manastırda pek çok hevesli öğrenciye ders verirken, kendi meditasyonu için nehrin karşısındaki küçük kulübede inzivalarına devam ediyordu.

Dikkat Çekici Bilimsel Çalışmalar

Ledi Orman Manastırı’nda geçirdiği on yıldan uzun zamanda, eğitim üzerine eserlerini yayınlanmaya başladı. Bunlardan ilki 1897’de yayımlanan Paramattha-dipani (Nihai Hakikat Rehberi) idi. Bu dönemdeki ikinci kitabı, Pali grameri üzerine bir kitap olan Nirutta-dipani idi. Bu kitaplar yüzünden Burma’da en çok bilinen keşişlerden biri olarak ün kazandı.

Ledi Sayadaw, Ledi-tawya manastırıyla anılıyor olsa da, zaman zaman Burma’da seyahat etti, meditasyon ve kutsal metinleri öğretti. Gerçekten de kendisi, pariyatti (Dhamma teorisi) ve de patipatti (Dhamma’nın pratiği) konusunda üstünlük gösteren bir keşiş örneğiydi. Yayınlanmış eserlerinin çoğu, Burma boyunca yapılan bu gezilerde yazıldı. Örneğin, Paticca-samuppada-dipani’yi Mandalay’dan Prome’ye tekneyle yolculuk ederken iki gün içinde yazdı. Yanında hiçbir referans kitabı yoktu, ama Tipitaka hakkında tam bir bilgiye sahip olduğu için ihtiyacı da yoktu. Budizm Kılavuzları adlı derlemede 76 kitapçık, yorum, makale ve benzeri yer almaktadır, ancak bu bile eserlerinin tamamlanmamış bir listesidir.

Daha sonra, Burma dilinde, Dhamma üzerine pek çok kitap yazdı. Basit bir çiftçinin bile anlayabileceği bir şekilde yazmak istediğini söylüyordu. O zamanlar Dhamma üzerine, sıradan insanların kolayca ulaşabileceği ve anlayabileceği şekilde  yazmak oldukça sıra dışı bir şeydi. Bunlar sadece keşişlere özel bilgiler olarak düşünülürdü. Sözlü olarak öğretirken bile keşişler, Pali dilindeki uzun pasajları ezberden okuyorlar ve daha sonra sıradan insanların anlayabilmesi için çok zor olan sözcükleri tam anlamıyla tercüme ediyorlardı. Ledi Sayadaw’ın pratik anlayışının gücü ve Dhamma’yı toplumun her seviyesine yayma isteğiyle taşan sevgi dolu şefkati (metta) sonuç verecekti. Abhidhammattha-sangaha’nın çevirisi olan ve Burma dilinde 2000 kıtayı barındıran kitabı Paramattha-sankhepa, gençler için yazılmıştır ve bugün hala çok popülerdir. Takipçileri, bu kitabı kullanarak Abhidhamma’nın öğretilmesini destekleyen birçok dernek kurmuşlardır.

Burma etrafındaki seyahatlerinde Ledi Sayadaw, inek eti tüketimini engellemeye çalıştı. Go-mamsa-matika adlı kitabında insanları inekleri yemek için öldürmemeye ve vejetaryen bir diyete çağırıyordu.

Bu dönemde, yüzyılın sonundan hemen sonra Ven. Ledi Sayadaw, U Po Thet tarafından ziyaret edilmişti. U Po Thet, kendisinden Vipassana’yı öğrenecek ve daha sonra Burma’daki en tanınmış -keşiş olmayan- meditasyon öğretmenlerinden biri haline gelecekti. Daha sonra teknik, U Po Thet’den, Sayagyi U Ba Khin’e ve ardından Sayagyi U Ba Khin’den S.N Goenkaji’ye aktarılacaktı. (Ç.N: Tam ismi Satya Narayan Goenka’dır. -ji eki saygınlık ifade eder)

Hükümet Tarafından Tanınması

1911’e gelindiğinde, Ven. Ledi Sayadaw hem bir akademisyen hem de meditasyon ustası olarak ün kazanmıştı. Hatta  Hindistan’ın, Burma’yı da yöneten İngiliz hükümeti, kendisinin Aggamaha-pandita ünvanını (önde gelen büyük akademisyen) kabul etmişti. Aynı zamanda Rangoon Üniversitesi’nden, Edebiyat üzerine doktor ünvanını aldı. 1913-1917 yılları arasında Londra’daki Pali Text Society’den Bayan Rhys-Davids ile yazışmalarıyla, Abhidhamma üzerine birkaç konuşmasının çevirileri Pali Text Society Dergisi’nde yayınlandı.

Son Zamanlar

Hayatının son yıllarında Ven. Ledi Sayadaw’ın görme yeteneği, çoğunlukla kötü aydınlatmada çalışarak geçirdiği yıllar nedeniyle kötüleşmeye başladı. 73 yaşında kör oldu ve hayatının kalan yıllarını sadece meditasyona ve  öğretmeye adadı. Burma’nın her yerinde öğretmenlik yapmış ve adına bir çok manastır kurulmuştu. 1923’te, 77 yaşında, Pirinmana’da, Mandalay ve Rangoon arasında, o manastırlardan birinde öldü.

Saygıdeğer Ledi Sayadaw belki de çağının en seçkin Budist figürüydü. Bu akademik keşişin rolü, geleneksel Vipassana pratiğinin yeniden canlandırılmasında ve halkın anlayabileceği şekilde, herkes için ulaşılabilir hale gelmesinde çok büyüktü. Özlü, net ve kapsamlı bilimsel çalışmaları Dhamma’nın deneyimsel yönünü açıklığa kavuşturmaya hizmet etmişti. Son yıllarda Dhamma yolu ile temas etmiş olan herkes  Ledi Sayadaw’a büyük bir şükran borçludur.

Notlar

1.Saygıdeğer öğretmen anlamına gelen “Sayadaw” ünvanı aslen Dhamma’da krala talimat veren önemli yaşlı keşişlere verilirdi. Daha sonra, genel olarak saygın rahipler için de kullanılır oldu.

2.Abhidhamma, Buda’nın aklın ve maddenin gerçekliği hakkında derin, ayrıntılı ve teknik açıklamalar verdiği Pali metinlerinin üçüncü bölümüdür.

3.Tipitaka tüm Pali metinlerinin genel adıdır. Bu üç sepet anlamına gelir; Vinaya sepeti (keşişler için kurallar), Sutralar sepeti (söylemler) ve Abhidhamma’nın sepeti (yukarıdaki dipnot 2’ye bakınız).

Metnin aslını buradan okuyabilirsiniz

Öğretmenler görseli:
http://www.globalpagoda.org/ledi-sayadaw

Çeviri : Oğuzhan Yılmaz

Leave a comment.

Your email address will not be published. Required fields are marked*