Kısa bir süre önceye kadar böyle bir soruyla karşılaştığımda soranlara; aslında çoğunun öyle olmadığını, haftada yeterli sayıda ve kondisyonda antrenman yaptığında fit olunabileceğini, tamamen kişinin kendisi ile ilgili olduğunu söylüyordum. Sonuçta ısınma ve esneme sonrası teknik çalışırken defalarca düşüyoruz ve hemen rakibe yeniden saldırmak için hızla kalkıyoruz. Bu devam ettikçe antrenmanın ilerleyen dakikalarında nefes nefese kalıyor, hakikaten güzel bir kardiyo çalışması yapmış oluyoruz. (Öncelikli amacımız tekniği çalışmak olsa da). Bukiwaza çalışırken günlük hayatta kullanmadığımız bazı kasları kullandığımızı hissediyor, suburi ve kataları yaparken bir süre sonra kollarımız ağrıyınca ilgili kaslarımızı iyi çalıştırdığımızı düşünüyorduk. Sonuçta daha iyi Aikido yapabilmek için sadece daha çok Aikido yapmak yeterli olmalıydı.
Tekniğe güvenmeli, plana sadık kalmalı ve gerisini düşünmemeliydik.
Bunlar doğru mu? Belki evet, kısmen…
Bir süre önce 16 yıldır yapmakta olduğum Aikidom ile ilgili minik(!) bir aydınlanma yaşadım. Antrenman yaptığım dojom yaz tatiline girince, yazı da iyi değerlendirmek için, hayatımın bir döneminde mutlaka yapacağım sporlar listesini gözümün önüne getirdim. Zaman esnekliği, eve yakınlık, vücudumun ihtiyacı derken fitness salonunda ağırlık çalışmaya başlamaya karar verdim. Hayatımın çoğunda, Aikido öncesinde bile felsefesi olan uzakdoğu sporları ve eğlendiren top sporları yapmıştım. Ağırlık çalışmak biraz kaba ve itici geliyordu, sonuçta ağırlık kaldırmayı bırakınca kaslar hemen sönecekti, hem de çok kas çalışırsam esnekliğim azalabilirdi. (Acaba gerçekten öyle miydi?) Sanırım bu sebeplerden hayatım boyunca ağırlık antrenmanlarından hep kaçtım. Şınav, mekik gibi hareketlerle yetindim. Ama şimdi haftamın günlerini tamamen fitness programına göre planlayarak çalıştığımda kısa süre içinde bile ciddi değişimler hissettim. Duruşum/postürüm düzeldi, tek tek kaslarımı hissetmeye başladım, kardiyo yapmamama rağmen kardiyak kapasitemin arttığını hissettim ve bir de göbeğim küçülmeye başladı ☺
Tam da bu konu üzerine eşimle sohbet ederken küçük aydınlanmamı yaşadım. “Sen aslında hep spor yaptın Aikido yaparken neden göbeğin erimiyordu?” sorusuna karşı ağzımdan şu sözler çıktı : “Çünkü ideal bir Aikido’da tekniği yaparken biz güç kullanmamaya çalışıyoruz, güç kullanıyorsan tekniği iyi yapamıyorsun demektir”. Sonra kendi kendime şunu fark ettim :
Kasa yeterince yük bindirmediğimiz için de kas gelişimimiz belli bir seviyede kalıyor, ağırlık artmadığı için kas gelişimi devam etmiyor.
(Not : Kilo alıp vermek, göbek varlığı sadece kasa bağlı değil temelde kalori açığı veya fazlalığı ile ilgilidir. Ama buna etkili olan faktörlerin başında da kas kitlesi ve kas oranı gelmektedir, yazının devamında beslenme önemli bir faktör olsa da, kas konusuna odaklanıldı)
Kas Gelişimi
Evet gerçekten öyle. Bir kasın gelişmesi için ona yük bindirmek gerekiyor. Aynı şey kemik gelişimi için de geçerli. Basketbolcular zıplayıp yere inerken ayak-bacak kemiklerine baskı yaptıkları için kemik gelişimleri daha çok oluyor. Kemik erimesi(osteoporoz) hastalarına (hastalık çok ileri değilse) ip atlama gibi zıplamalı egzersizler öneriliyor (Yük bindirmek kemik için faydalı, eklem için değil). Böylece kemik gelişimi sürüyor. Kas için de öyle. Karate ve Taekwondo yapanlarda görmüş olabilirsiniz; ayaklarına yük bağlayarak tekme çalışırlar. Yüke karşı tekme atabilen birinin tekme ile ilgili kasları gelişir, yük ortadan kalkınca kuvvetli tekmeler atabilir. Yüzücüler sadece yüzerek antrenman yapmazlar. Dalgaya karşı yüzerler, farklı stilde yüzerler, ağırlığa bağlı bir iple yüzerler ve yüzme kaslarına yük bindirerek kas gelişimlerini sürdürürler. Koşucular da iyi bir koşucu olmak için de sadece çıkıp koşmakla yetinmezler. Koşmak dışında, koşuda kullanılan kaslar için evde veya salonda yük bindirme egzersizleri yaparlar. Hatta vücut dengesi için koşuda kullanmadıkları kasları da çalıştırmak için çapraz antrenmanlar yaparlar.
Biz Aikido antrenmanı yaparken bu tarz çapraz antrenmanlar yapıyor veya kendimizi yeterince zorluyor muyuz? Bazen evet, ama çoğu zaman hayır. Tabiki Aikido antrenmanı sırasında öncelikli amacımız kas gelişimi olmayabilir, biz müsabaka sporu yapmıyoruz. Ama biliyoruz ki sağlıklı bir beden için temel bir kas kitlesi önemli. Antrenmanda öncelikli amacımız sadece teknikse ve antrenmanları sadece teknik ile geçirmeyi tercih edeceksek (veya dojocho öyle uygun görüyorsa) o zaman belki Aikido’muzu geliştirmek için Aikido antrenmanı haricinde de bazı egzersizler yapmamız gerekebilir. Geliştirmediğimizi düşündüğümüz kaslarımıza yoğunlaşabiliriz. Veya kullandığımız kaslara yoğunlaşmak da bir seçenek olabilir. Veya dengeli bir vücut gelişimi için tüm kas gruplarına da geliştirmek için zaman ayırabiliriz. Kas gelişimi dışında esneklik, dayanıklılık, çeviklik, hız gibi birçok farklı parametre de önemli olabilir tabiki.
Aikido’da kendimizi zorlamalı mıyız acaba diye düşünürken, O’Sensei’in Kobukan Dojo (Cehennem Dojosu) dönemini hatırlamakta fayda var. Eskiden Aikido yapmak isteyen herkes derse kabul edilmezdi. Belli bir fiziki yeterlilik de aranırdı. O zamanki insanların günlük hayatları genellikle hareketliydi, çoğu masabaşı çalışmıyordu (bu konuda da dezavantajlıyız). Ama aynı zamanda birçoğu hali hazırda birçok farklı spor dallarını zaten yapmaktaydı!!! (Jiu Jitsu, Judo, Karate vb.) Yani orijinal Aikido’cuların antrenmanları muhtemelen bizim antrenmanlarımıza göre çok daha zorlu geçiyordu. Tabiki bütün hayatımızı Aikido üzerine inşa etmeyi çoğumuz yapamayız. Kimilerimiz için Aikido sadece haftada 2 gün yaptığımız bir spor olabilir. Tabiki önceliğimiz Aikido antrenmanımız süresini en iyi şekilde değerlendirmek olmalıdır. Ancak tekniğin mükemmelliğine öncelik verdiğimizde eksik kalan yönlerimizin olabileceğinin de çok geç olmadan farkına varmalıyız. (Ben bir 16 yıl kadar gecikmiş olduğumu fark ettim ☺)
Bukiwaza İşe Yarar mı?
Son olarak bukiwaza çalışarak da kas gelişimi sağlayamaz mıyız sorusunu cevaplayalım. Düzenli bukiwaza çalışmıyorsak, bukiwaza çalıştığımız zaman ilgili kaslarımız zaten o yükteki bir Bokken veya Jo’nun ağırlığına alışık olmadığı için bu durumda bile gelişim gösterebilir, bir yere kadar… Sonra ağırlık arttırmak gerektiği için daha ağır bir Bokken veya Jo kullanabilirseniz kas gelişiminiz devam eder. Belki fitness salonlarındaki 5 kg, 7,5 kg, 10 kg… diye giden dambıllar gibi kilo kilo sıralanan bukiwaza takımları ile çalışmak da gündeme gelebilir. ☺ Tabi orada da şöyle bir sakatlanma sorunu olabilir; her kasın üstesinden gelebileceği yük farklıdır. Mesela sırt kaslarınız ile 40 kg kaldırabilirken kolunuzu yana (lateral) açarak belki sadece 5 kg kaldırabiliyorsunuzdur. Bu durumda da belli bir ağırlığı olan bukiwaza seti ile her hareketi peş peşe yapamayabilirsiniz.
O zaman belki aşamalı ağırlık içeren bukiwaza çalışmaları planlayarak olayın ruhunu orijinalini bozmak yerine; standart ağırlıkta bukiwaza çalışıp başka zaman ve antrenmanlarda ağırlık çalışmaları yapmak her şeye rağmen iyi bir çıkış yolu olacak gibi geliyor.
Ağırlık çalışalım dostlar ve her şeyden önce Aikido ile kalalım. ☺
Dr. Mert Bardakcı
Eylül 2026

4 Comments
Özgür
Çok güzel bir yazı kaleminize sağlık.
Ahmet Özpınar
Eline sağlık, hiçbir zaman geç degildir.En kötüsü hiç başlamamak. Ağırlık antremanının bizlerin çok zorladığımız ve sakatlanmaya çok müsait olan bir çok kasımızı güçlendirerek ileri yaşlarda daha aktif saglıklı bir yaşam sürmemize yarayacağına inanıyorum. Teşekkürler
HACER ÇELEBİ CİHAN
Mert hocam harika kaleme almışsınız. Evet ağırlık kası güçlendirmek için önemli. Birde kasların esnemesi ve fasyanında rahatlaması da bütünlük sağlar. Onun için arada yoga da yapmak lazım. Sporla içiçe olduğumuz sağlıklı günler diliyorum. Spor ve sporcuya dair uzman görüşlerinizi daha çok okumak isterim.
Mehmet
Selamlar Mert hocam
Elinize emeğinize sağlık yazınızı şimdi okudum , uzun bir süredir Türk Aikidosunda var olan problemlemi yazıya dökmeniz çok iyi olmuş.
İnsanların DAN seviyeleri arttıkça göbeklerinin de aynı oranda arttığını uzun bir süredir fark etmiş ve gözlemlemiş durumdayım. :)
Maalesef bu durumun birden fazla sebebi mevcut olduğuna inanıyorum.
Gözlemlediğim bazı sebepler;
– Güç kullanmaya gerek yok diyip vücudu kuvvetsiz bırakmak,
– Çok harekete gerek yok, tekniği doğru yap yeter diyip vücuda çeviksiz bir hale getirmek;
– Farklı spor branşlarından yararlanmamak,
– jiyu waza veya futarigake gibi alanlarda gelişmek için teknik yapmak yeterli olmayabilir, kondisyonel antrenman biliminden yararlanmak gerekir, oysa ki biz arka arkaya sadece teknik üzerine düşmüş durumdayız.
– Aslında kişilerin Dan seviyeleri arttıkça hareketten kaçınmaya çalışarak büründükleri fiziksel yapılar Aikido estetiğine yakıştıramıyorum.
– Örn; Aikido eğitimi verecek kişinin fiziki yapı gereği örnek oluşturması gerekir,
– Örn; Ueshıba, Tamura, Nebi V.
– Özetle, göbeklerin bu kadar büyük olması yeterli antrenman bilimi hakkında bilgilerinin olmayıp, tekniği doğru yap gerisi gelir yalanının arkasına saklanmak, halbuki sporcunun veya eğitmenin teknik, hız, çeviklik vb alanlarda da kendini geliştirmesi gerekmektedir.