Aikido dünyasında Morihei Ueshiba ismi, elbette derin bir saygı ve hayranlıkla anılır. Ancak ne Aikido’nun geçmişi ne de Morihei Ueshiba’nın hikayesiyle ilgili pek fazla şey bilmeyiz. Kimilerine göre gerek de yoktur. Size hareketleri gösterecek bir hocanız varsa yeterlidir. Ama öğrenmek istediğiniz şey birkaç havalı hareket ya da dövüş tekniğinin ötesinde birşeyse, bu eski hikayeler üzerinde biraz kafa yormak gerekebilir. Keza asıl bilgi kelimelerde değil, satır aralarında gizlidir.
Moritaka ve Tsunemori Ueshiba
Samuray geleneğinde bir savaşçının hayatı boyunca birden fazla isim kullanması sadece bir alışkanlık değil, toplumsal statünün, ruhsal gelişimin ve askeri başarıların bir yansıması olan köklü bir sistemdi. Bu aynı zamanda, kimliğinin statik ve sabit bir şey değil, aksine sürekli gelişen ve değişen bir süreç olduğunu gösteriyordu.
“O’Sensei” (Büyük Usta) olarak bildiğimiz Morihei Ueshiba da hayatının farklı dönemlerinde farklı isimler kullanmıştı. Peki bu isimler onun ruhsal yolculuğunun hangi aşamalarını temsil ediyordu?
Moğolistan Bozkırlarından Doğan İsim: Moritaka Ueshiba
Ueshiba, 40’lı ve 50’li yaşlarında sıklıkla Moritaka (植芝守高) ismini kullandı. Bu ismin kökeni, 1924 yılında gerçekleşen ve Ueshiba’nın hayatındaki en tehlikeli dönüm noktalarından biri olan Moğolistan seferine dayanır.
O dönemde Ueshiba, manevi rehberi Onisaburo Deguchi (Omoto-kyo lideri) ile birlikte Moğolistan’da bir “barış krallığı” kurma hayaliyle yola çıkmıştı. Bu yolculuk sırasında Deguchi, Çince “Wang Wen Xiang” ismini alırken, Ueshiba ise Wang Shou Gao (王守高) adıyla tanınıyordu.
Ancak bu serüven bir felaketle sonuçlanmak üzereydi. Bölgedeki savaş ağaları tarafından tutuklanan grup, kurşuna dizilmek üzereyken Japon konsolosunun son dakika müdahalesiyle kurtuldu. Japonya’ya döndüğünde Ueshiba, Çince ismi olan “Shou Gao”nun Japonca telaffuzu olan Moritaka ismine özel bir bağ kurdu ve bu ismi uzun yıllar boyunca kullanmaya devam etti.
“Mori” (守) korumak, “Taka” (高) ise yüksek/yüce anlamlarına geliyordu. Bu isim, onun hem savaşçı kimliğini hem de koruyucu ruhunu simgeliyordu.
Tam da Moğolistan görevinin ruhuna uygun bir isimdi.
Sanatın ve Nefesin Buluşması: Tsunemori Ueshiba
Morihei Ueshiba’nın yaşamının ilerleyen dönemlerinde, özellikle hat sanatı (Shodo) çalışmalarında kullandığı bir diğer isim ise Tsunemori (植芝常盛) idi.
Ueshiba’nın kaligrafi sanatına olan ilgisi, usta bir kaligraf olan Seiseki Abe’nin O’Sensei’den savaş sanatını öğrenmeye karar vermesi ile başladı. İki usta arasındaki ilişki yıllar içinde derinleşti. Minderde Morihei Ueshiba usta iken, Shodo masasında Seiseki Abe sazı eline alıyordu.
Abe’ye göre Aikido ve Shodo aynı özü paylaşıyordu: Kokyu (Nefes). O’Sensei, fırçasını kağıda sürdüğünde tıpkı bir Aikido tekniği uyguluyormuş gibi nefesini ve ruhunu yansıtıyordu. Hayatının son dönemlerinde imzaladığı pek çok kaligrafi eserinde “Tsunemori” mahlasını kullandı. Bu ismin kesin kökeni bilinmese de, onun olgunluk dönemindeki spiritüel derinliğini temsil ettiği düşünülmektedir.
“Tsune” (常) her zaman, ebedi; “Mori” (盛) ise coşkulu, gür veya bolluk içinde anlamlarına gelir.
Bir Miras, Farklı İsimler
Morihei Ueshiba’nın kullandığı bu isimler, sadece birer etiket değil; onun savaş alanından sanat odasına, Moğolistan’ın tehlikeli yollarından Iwama’nın huzurlu bahçelerine uzanan dönüşümünün izleriydiler.
Düşünsenize, acaba ömrünüzün ilk yıllarında olduğunuz kişi ile şimdi olduğunuz kişi aynı mı? Acaba hayatımızın belli zamanlarda kendimizi yeniden adlandırmak zorunda olsaydık nasıl olurdu? Belli ki O’Sensei o zamanlarda olan bitenler üzerine kafa yorarak bu isimleri kendine uygun görmüş. Acaba oturup yaşamımız üzerine kafa yorsak senin, benim ismim ne olurdu?
Oğuzhan Yılmaz
Mayıs.2026
Bu yazı, Aikido Discovery platformunda yayınlanan O-Sensei’s Aliases: Moritaka and Tsunemori Ueshiba başlıklı makaleden yola çıkarak yazılmıştır.
Kapak Görseli: Morihei Ueshiba Kobukan Dojo -1935 / Aikido Journal.
1 Comment
Başak Bulut
Moğolistan seyahati ve amaçlar ne kadar idealist bugün baktığımız sessiz, tarafsız, bireysel kimliklerimizden. Sensei, ben bu Moğolistan seyahatini çok merak ettim, detaylı bir araştırma yapılır, yeni yazılar gelir mi bu seyahatten? Savaş bölgesine barış krallığı kurmaya niyet etmiş 2 insan, çok şey öğrenebilir, ilham alabiliriz.
Sevgiler.