Shodokan Aikido Ekolü’nün kurucusu Kenji Tomiki’yi diğer büyük Aikido
ustalarından ayıran ilgi çekici farklılıklar var. O da diğer ustalar gibi Aikido’nun kurucusu Morihei Ueshiba tarafından yetiştirildi. Ancak aynı zamanda Judo’nun kurucusu Jigoro Kano’nun da üst düzey bir öğrencisi idi ve Tomiki Sensei, eşi benzeri olmayan ve günümüzde hala varlığını sürdüren bir Aikido tarzı ortaya çıkardı :
Aikido Kyogi (Rekabetçi Aikido)
Aikido Ekolleri
Savaş Sanatlarını spor olmaktan ayıran temel özelliklerden biri müsabakası ve yarışması olmamasıdır. O’Sensei Moerihei Ueshiba ve sonrasındaki hiçbir usta müsabakası olan bir Aikido sistemi kurgulamadı. Kenji Tomiki hariç. Şimdi Tomiki Sensei’in savaş sanatı Aikido’dan, müsabakası olan Shodokan Aikido Ekolü’nü oluşturma yolculuğuna biraz daha yakından bakalım.
Kenji Tomiki, 15 Mart 1900’de (Meiji 33) Kakunodate, Akita’da bir toprak sahibinin oğlu olarak doğdu. 1910 civarında Kodokan’da Judo’nun kurucusu Jigoro Kano yönetiminde Judo çalışmaya başladı. Okul yıllarında da judo kulübünde aktifti. 1919’da Judo’da ilk dan seviyesini aldı. 1924’de Waseda Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Ekonomi Fakültesi’ne kaydoldu ve hem Waseda Judo Kulübü’nde, hem de Kodokan’da Judo eğitimine devam etti. Üniversiteyi bitirirken Judo’da 4. Dan rütbesine ulaştı. Judo hocası Jigoro Kano’nun tavsiyesi ile Aikido’nun kurucusu Morihei Ueshiba ile 1926’da tanıştı. Ueshiba’nın tekniğine hayran kalıp onun ilk öğrencilerinden biri oldu.
1936 yılından itibaren, 2.dünya savaşı boyunca da Mançurya’da yaşadı. 1938’de Mançukuo’daki Kenkoku Üniversitesi’nde yardımcı doçent oldu. 1940 yılında, Morihei Ueshiba tarafından 8. Dan ilan edildi ve bu Aikido tarihinde bir ilkti.
Kenji Tomiki
Aynı yıl, Tomiki Aikido’yu yeniden değerlendirmeye ve uygulamalarını Judo’nun uygulamalarıyla birleştirmeye başladı. Bu da sonunda kendi ekolü olan Tomiki-Ryu/Shodokan Aikido’nun yaratılmasına yol açtı. 1941’de Kenkoku Üniversitesi’nde profesör oldu. 1945&’de Japonya’nın teslimiyetinin ardından Tomiki, Sovyet Kızıl Ordu birlikleri tarafından gözaltına alındı ve Sovyetler Birliği tarafından üç yıl süre gözaltında tutuldu. Tomiki burada formunu korumak amacıyla unsoku (ayak kullanımı,adımlama) ve tegatana
(kolunu kılıç gibi kullanma) egzersizlerini geliştirdi.
Tomiki 1948’de serbest bırakıldı ve ardından Japonya’ya döndü. Waseda Üniversitesi’nde uzun yıllar Judo ve Aikido dersleri verecekti .Tomiki’nin Aikido’yu bir spora çabası, kurucu Morihei Ueshiba ve Aikikai Vakfı arasında bir ayrılığa yol açtı. Aikikai Vakfı Tomiki’nin böyle bir rekabet sistemi getirmek istiyorsa sanatına “Aikido” dışında başka bir isim vermesi gerektiğini söylüyordu. 1958’de Waseda Üniversitesi Aikido Kulübü kuruldu ve ilk direktör kendisi oldu. Bu aynı zamanda kendi Aikido tarzı olan Tomiki-Ryu’nun fiili başlangıcı olarak kabul edilir. Bu stil daha sonra Shodokan Aikido olarak yeniden adlandırılmıştır. 1960’da, Aikidō Kyōgi (Rekabetçi Aikido) resmileşti. 1967’de Tomiki, Aikido ve rekabet teorilerinin test alanı olarak kullandığı Shodokan Hombu Dojo’yu açtı. Tomiki, Ueshiba’nın ardından Kokusai Budoin-Uluslararası Dövüş Sanatları Federasyonu‘nun (IMAF Japonya) Aikido bölümü başkanı oldu. 1970’de Waseda Üniversitesi’nden emekli oldu ve aynı yıl ilk Tüm Japonya Öğrenci Aikido Turnuvası’na başkanlık etti. Aikido turnuvalarının düzenlenmesi için temel kurallar bu zamana kadar geliştirilmişti. Bu yöntem rekabetçi bir Aikido biçimi geliştirmek için devam eden bir deney haline gelecekti.
1971’de Kodokan Judo, Tomiki’ye 8. Dan siyah kuşak rütbesini verdi. Daha sonra, 1974’de, teorilerini desteklemek için aynı isimli daha önceki bir organizasyondan Japonya Aikido Derneği‘ni (JAA) kurdu. 1975’de Budo Japon Akademisi’nin başkan yardımcısı oldu. Tomiki daha sonra, 28 Mart 1976’da Osaka’da Shodokan için J.A.A. Başkan Yardımcısı Masaharu Uchiyama’nın desteğiyle yeni bir dojo kurdu. Bu dojo, Japonya Aikido Derneği’nin merkezi olarak işlev görmek üzere tasarlanmıştı ve Tomiki ilk direktör olarak görev yaptı.
Morihei Ueshiba ve Kenji Tomiki - 1926
Judo ve Aikido dünyası için önemli ustalardan olan Kenji Tomiki 25 Aralık 1979’da kolorektal kanser nedeni ile hayatını kaybetti ve en yakın öğrencisi Hideo Ohba‘yı Japonya Aikido Derneği’nin (JAA) başkanı olarak bıraktı. Son anları bir öğrencisinin gözünden şu şekilde anlatılmıştır :
“1979 Noel Arifesi akşamıydı. Tokyo’daki Ogikubo Hastanesi’nde, hayatı için mücadele eden öğretmenim Tomiki Sensei’yi ziyaret ediyordum. Yakındaki bir kiliseden bir koro hastanenin ön bahçesinde şarkı söylüyordu. Ilahileri dinlerken bana, ‘Dojo’da işler nasıl?’ diye sormayı başardı. Ben de ‘Herkes çok çalışıyor’ diye cevap verdim. Bunlar son sözlerimizdi. O gece durumu aniden değişti ve bilincini kaybetti. Ertesi gün saat 16.10’da, 79 yıl 9 aylıkken, hayatı sona erdi. Cenaze törenindeki duygularımı kelimeler ifade edemez. Gözyaşlarımı tutamadım.”
Tomiki Sensei’in önemli öğrencilerinden Hideo Ohba; 9. Dan Aikido, 6. Dan Judo, 4. Dan Kendo, 3. Dan Naginatado derecelerine sahiptir. Ohba Sensei, 1959’da Waseda’da Kenji Tomiki’ye katıldığında, yeni ‘Rekabetçi Aikido’nun oluşumu henüz erken aşamadaydı. Ohba onun en yakın öğrencisi, sırdaşı ve sadık arkadaşıydı. Tomiki’nin entelektüel vizyonu, Ohba’nın geniş budo deneyimi, öğretim ve performans becerileriyle birleşen bu performans, Tomiki’nin ‘Rekabetçi Aikido’su karakterine büyük fayda sağlayan kalıcı bir ortaklık olmuştu. Ölümüne kadar çalışmalarına ve öğrenci yetiştirmeye devam etti. Ohba Sensei 1986’da vefat etti.
Sonraki dönemde JAA içinde iki önemli isim öne çıkıyordu. Tetsuro Nariyama ve Fumiaki Shishida. Nariyama, JAA’nın teknik direktörü ve Japonya’nın Osaka kentindeki Shodokan Hombu Dojo’nun baş eğitmeni olarak görev yaptı. Shishida ise Tokyo’daki Waseda Üniversitesi’nde Japon Dövüş Sanatları Entelektüel Tarihi Profesörüydü. Birlikte, Tomiki tarafından önerilen Aikido tarzının tarihini ve teknik detaylarını anlatan Japonca “Aikido Kyougi” adlı önemli bir monografi yazdılar. Bu kitap, ilk olarak 1985’te yayımlandı ve daha sonra “Aikido: Tradition and the Competitive Edge” başlığıyla İngilizceye çevrildi.
Morihei Ueshiba ve Hideo Ohba
2012 itibarıyla, Nariyama Shihan ile Shishida Shihan arasındaki fikir ayrılıkları, ikisinin tek bir organizasyon içinde kalmasını imkansız hale getirdi. Böylece Nariyama Shihan, çatışmayı çözmek için JAA’dan istifa etmeye ve Shodokan Aikido Renmei (Shodokan Aikido Federasyonu olarak da bilinir) adlı yeni bir organşzasyon kurmaya karar verdi. Bu, fiilen Shodokan Aikido dünyasının resmi olarak ikiye bölünmesiydi. JAA artık Shodokan Aikido’yu “Tomiki Aikido” olarak adlandırmaktadır. Ancak Tomiki Shihan, uygulama sistemine isminin eklenmesine kesinlikle karşı çıktığı için, JAA da sistemi sıkça “Kenji Tomiki Sensei’nin Aikidosu” olarak adlandırır.
Dr. Mert Bardakçı
Ağustos 2026
Kaynaklar :
Tomiki Aikido Müsabakasına örnek video:
Aikido – Fight – Toshu Randori – Tomiki style
